اجزای کلیدی اکوسیستم خلاق
۱۴ جزء مورد نیاز برای یک اکوسیستم خلاق
آذر ۳, ۱۳۹۶
پرینت سه بعدی
سری مقالات پرینت سه بعدی
دی ۴, ۱۳۹۶

کارگاه‌های ساخت خلاق یا Makerspace چیست؟

کارگاه‌های ساخت خلاق یا Makerspace چیست ؟

میکر اسپیس‌ها (Makerspace) یا کارگاه‌های ساخت خلاق، از کلیدی‌ترین اجزای یک اکوسیستم خلاق به شمار می‌روند. در این مقاله سعی می‌کنیم بررسی کنیم که یک کارگاه ساخت خلاق چیست و چرا ما به میکر اسپیس‌ها نیاز داریم.

 


پس از جنگ جهانی اول، کافه‌های پاریس شاهد جمع‌هایی بود که برای همیشه چهره ادبیات جهان را تغییر می‌دادند. افرادی مثل ارنست همینگوی، اسکات فیتزجرالد و جیمز جویس تنها چند تن از کسانی بودند که تا پاسی از نیمه شب را در کافه‌ها به گفتگو می‌نشستند و در مورد رویدادهای جهان اطراف و کارهایشان با هم گفتگو می‌کردند. شاید بتوان گفت کافه‌های پاریس، پایگاهی شد برای پرورش و معرفی نویسندگان و هنرمندان مهمی که بعدها شناخته شدند.

به نظر می‌رسد هر حرکت مهمی، نیاز به پایگاه‌هایی برای برقراری ارتباط افراد علاقه‌مند دارد. پایگاه‌هایی برای به اشتراک گذاشتن تجربه‌ها و کارهای صورت گرفته. همان نقشی که کافه‌های پاریس در دهه ۲۰ میلادی ایفا می‌کردند.

جنبش خلاق، به عنوان حرکتی که قرار است دنیای اتم‌ها را مانند دنیای بیت‌ها متحول کند، نیاز به پایگاه‌های مخصوص به خودش را دارد. این پایگاه‌ها کارگاه‌های ساخت خلاق یا Makerspace هستند.

 

 

نمونه‌ای از یک کارگاه ساخت خلاق یا میکر اسپیس

 

 

در کارگاه‌های ساخت خلاق یا Makerspace چه اتفاقاتی می‌افتد؟

بسته به این که از چه کسی این سوال را بپرسید، ممکن است پاسخ‌های متفاوتی دریافت کنید. در واقع به دلیل تازه بودن این عبارت، هر کس یک تعریف مخصوص به خود را دارد. اما به طور کلی می‌توان گفت که چند مورد در تمامی تعاریف یکسان است.

فارغ از این که چه تعریفی از کارگاه‌های ساخت خلاق یا Makerspace ارائه شود سه مورد در تمامی آن‌ها وجود دارد :

  • دسترسی به ابزارهای ساخت اولیه.
  • آموزش کار با ابزارهای دیجیتال و فیزیکی مرتبط.
  • شبکه سازی و انتقال تجربه.

ما در دیمانسه برای این که به یک گفتمان مشترک نزدیک شویم، سعی می‌کنیم که یک تعریف جامع از کارگاه‌های ساخت خلاق ارائه کنیم. مثل کاری که برای خود جنبش خلاق انجام دادیم.

کارگاه‌های ساخت خلاق یا Makerspaces کارگاه‌هایی تعاملی هستند که می‌توانند در مدارس، مراکز عمومی مثل کتابخانه و یا مراکز خصوصی باشند. در این کارگاه‌ها دسترسی به حداقلی از ابزارهای ساخت وجود دارد که پرینترهای سه بعدی نمونه‌ای از آن‌هاست. علاوه بر این در این مراکز، آموزش‌های اولیه برای کار با ابزارهای موجود برای خلق محصولات مورد نیاز انجام می‌گیرد و شبکه‌ای محلی از افراد علاقه‌مند به خلق چیزهای جدید شکل می‌گیرد که با تعامل و همکاری با هم می‌توانند خلق ارزش کنند.

شاید بتوان گفت که مهم‌ترین شاخصه این کارگاه‌ها، تفکری است که در آن‌ها جریان دارد. تفکری که به دنبال ساختن با کمترین امکانات است و به جای مصرف‌گرایی صرف به دنبال تولید و خلق ارزش است. این تفکر اهمیت بسیار بیشتری از ابزارهای موجود در کارگاه‌های ساخت خلاق دارد و به همین دلیل شبکه سازی و آموزش، نقشی اساسی در این مراکز ایفا می‌کند.

 

 

 

 

 

چه ابزارهایی در کارگاه‌های ساخت خلاق (Makerspace) وجود دارد؟

برای پاسخ به سوال بالا می‌توان لیستی از ابزارهای معمول را ارائه داد اما باید در نظر داشت که بسته به نیاز، هر کارگاه ساخت خلاق می‌تواند همه یا بخشی از این ابزارها را داشته باشد :

  • دستگاه‌های پرینت سه بعدی
  • دستگاه‌های برش لیزر
  • دستگاه‌های سی ان سی
  • چرخ خیاطی
  • ابزارهای برش چوب
  • ابزارهای رنگ آمیزی
  • مدارهای متن باز مثل آردوینو
  • ابزارهای معمول موجود در کارگاه‌های خانگی
  • کامپیوتر
  • دسترسی به اینترنت
  • و …

 

چه مهارت‌هایی در کارگاه‌های ساخت خلاق آموزش داده می‌شود؟

  • کد زدن
  • کار با پرینترهای سه بعدی و مدل‌سازی سه بعدی
  • کار با دستگاه‌های برش لیزر و سی ان سی
  • برش چوب
  • مهارت‌های الکترونیک و مدارهای آردوینو
  • مهارت‌های روباتیک
  • تفکر طراحی و حل مساله
  • و…

 

چرا ما به کارگاه‌های ساخت خلاق نیاز داریم؟

فرهنگ ساخت و حل مساله، یکی از مهارت‌های مهم برای کارآفرینی و ارزش آفرینی است. جوامعی که به سمت خلق ارزش و رشد می‌روند به پرورش مهارت‌های گفته شده اهمیت بالایی می‌دهند. امروز اما آموزش و پرورش بیش از هر زمان دیگری از این هدف فاصله گرفته و این مشکل در دانشگاه‌ها هم ادامه پیدا می‌کند و بیشتر افراد هیچ وقت فرصت خلق چیزهای جدید را پیدا نمی‌کنند. در واقع مهارت تفکر خلاق و ساختن ابزارها و محصولات جدید فیزیکی و دیجیتال هیچ وقت آموزش داده نمی‌شود.

کارگاه‌های ساخت خلاق، با همین هدف خلق شده‌اند و فرصتی برای ایجاد فرهنگ تولید و خلق و حل مساله هستند. در کارگاه‌های ساخت خلاق ما فرصت این را داریم که چیزهای جدیدی بسازیم و تجربیات خود را با دیگران به اشتراک بگذاریم و از دیگران چیزهای جدید یاد بگیریم و به صورت گروهی یا انفرادی فرصت کار بر روی پروژه‌های خلاقانه را داشته باشیم.

کارگاه‌های ساخت خلاق فرصت ساخت و خلق ارزش را در اختیار همه قرار می‌دهند و این همان دلیلی است که ما به کارگاه‌های ساخت خلاق نیاز داریم.

 

نمونه‌های جهانی کارگاه‌های ساخت خلاق چیست؟

از نمونه‌های معروف کارگاه‌های ساخت خلاق می‌توان به شرکت‌هایی مانند Techshop یا سازمان‌های غیر انتفاعی مانند Fab Lab اشاره کرد. اما کارگاه‌های ساخت خلاق محدود به همین‌ها نیستند. کتابخانه‌ها و مدارس و مراکز دانشگاهی سراسر دنیا که به ابزارهای اولیه مجهز هستند و در دسترس همه قرار دارند هم به نوعی کارگاه خلاق محسوب می‌شوند.

در ایران نمونه کارگاه ساخت خلاق به آن صورت وجود ندارد و تا کنون سرمایه‌گذاری خاصی برای توسعه این مراکز از سوی نهادهای خصوصی و دولتی صورت نگرفته. شاید بتوان مراکز خاص در دانشگاه‌ها یا کارگاه‌های موجود در مدارس را نام برد اما مشکلی که در این مراکز وجود دارد این است که همیشه در دسترس نیستند و در اغلب موارد تنها برای دوره‌های آموزشی کوتاه مدت از آن‌ها استفاده می‌شود و در باقی موارد در دسترس افراد معدودی هستند. امیدواریم که در آینده‌ای نزدیک مجبور به به روزرسانی این پست شویم و مراکز مهم از این دست در ایران را معرفی کنیم.

امین کاکاوند
امین کاکاوند
من امین کاکاوند، یکی از اعضای تیم دیمانسه هستم که بیشتر به تولید محتوا مشغولم. عاشق مطالعه و دیدن سریال هستم و با داستان‌های علمی‌تخیلی که مربوط به آینده هست و توش یا دنیا نابود شده یا خیلی اوضاع خوب شده ارتباط عجیبی برقرار می‌کنم و البته داستان‌های فانتزی رو هم کلن دوست دارم. فکر می‌کنم پرینترهای سه بعدی یکی از اون چیزای باحالی هستن که دنیای ما رو شبیه داستانای علمی تخیلی می‌کنن و خیلی برام هیجان انگیز هستن، به همین خاطر دوست دارم در موردشون بنویسم. البته تکنولوژی‌های دیگه مثل هوش مصنوعی، واقعیت افزوده و ... رو هم دوست دارم و در کنار تکنولوژی به مباحثی مثل فلسفه، اقتصاد رفتاری، روانشناسی و خیلی چیزهای دیگه هم علاقه دارم و دنبالشون می‌کنم. پیش به سوی دنیای هیجان انگیز آینده ;)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *